bài viết về 12/6 của Nguyễn Tiến Dũng

By Ngô thị thanh vân

 

"12 tháng 6"-Một tập thơ hay

(Đọc tập thơ "Mười hai tháng sáu" của Ngô Thị Thanh Vân)

                                                                   Nguyễn Tiến Dũng (CĐSP)

Ngô Thị Thanh Vân một gương mặt thơ quen thuộc của Gia Lai đã tặng cho những người yêu thơ nhiều bài thơ hay qua hai tập thơ đã xuất bản: "Qua miền nhớ" và "Tứ truyệt tình thi". Nay chị lại "trình làng" tập thơ thứ 3 của chị: "Mười hai tháng sáu".

"Mười hai tháng sáu" vẻn vẹn 95 trang với 50 bài thơ nho nhỏ xinh xinh nhưng mang lại ấn tượng đẹp cho người đọc.

Hầu hết những bài thơ trong "Mười hai tháng sáu" là những bài thơ tình yêu đôi lứa bên cạnh những bài thơ dành cho mẹ và cho chính mình.

Ấn tượng đầu tiên khi đọc tập thơ "Mười hai tháng sáu" là tiếng nói yêu đương của một phụ nữ biết yêu yêu hết mình và sống hết mình. Hình như chị đã tự mổ xẻ cái tôi đến tận cùng. Bắt đầu là lời kể về mình một cuộc đời "đa đoan đa mang" đến với thơ như định mệnh:

"Tháng sáu nơi này mưa giăng ngập lối

Ngày mười hai bão táp điên cuồng

Con nhận ra những câu thơ nổi loạn

Chẳng thể giữ nữa rồi

Chữ cứ thế. Bay."

                                       (Tháng 6 )

          Tác giả đã tự khám phá mình và lớn lên bằng cả những bài học của cuộc đời của tình yêu:

                   "quá khứ đánh em bằng ngọn roi của năm mười bảy

                   ngày biết vị môi nồng"

                                                       (Ngọn roi mười bảy)

          Cái tôi được tác giả nhìn nhận với nhiều góc độ khác nhau như sự "lột xác" để "soi" để "ngộ" (*) ra chân giá trị:

                   "Hôm qua

                      em thấy xác mình rơi trên nền nhà

                    cong queo. Khô cứng

                             ôi cái xác không hồn

                                nhẹ hẫng

                                đã từng chối bỏ bao lần"

                                                                    (Ngộ)

          Hình ảnh này làm tôi chợt nhớ đến ca từ trong một bài hát của Trịnh Công Sơn: "một lần nằm mơ tôi thấy tôi qua đời". Tuy cách diễn đạt khác nhau nhưng cả hai cùng gặp nhau một điểm: mượn hình ảnh Thiền để nói về cái tôi về cái thực thể cá nhân. Sự khám phá cái tôi cái cá nhân xác định mình là ai đang ở vị trí nào trong thế giới này làm người ta sống sâu hơn xứng với một kiếp người. Hoặc bài "Lụa" sau đây cũng mang ý nghĩa như vậy:

                             "hóa kiếp tằm

                             em thành lụa

                             lụa thành gì

                   trong bể trầm luân."

          Về hình thức nghệ thuật nhiều bài thơ trong tập thơ này có kết cấu rất

linh hoạt sáng tạo như các bài "Tưởng tượng" "Rơi" "Đêm Pleiku" "Ám ảnh đêm"... tạo được cảm giác thú vị cho người đọc. 

Điểm xuyên suốt "Mười hai tháng sáu" là cách viết khá điêu luyện của nhà thơ trẻ này. Câu chữ luôn ngắn gọn ý tứ sâu sắc mang tính trừu tượng khái quát cao giàu ý nghĩa:

          "nhật thực ăn mòn em

                   em ăn mòn sự thật

                   mà đúng ra cần phải nhìn hơn một đôi mắt

                   vậy mà em đớn hèn em."

                                                     (Nhật thực)

Có lẽ sở trường của Vân là thể thơ tự do. Nhịp thơ của Vân biến hóa tài tình tiết tấu nhanh chắc không có những câu dài lê thê. Kể cả câu thơ ngắn 4 4 âm tiết Vân cũng cắt tách thành nhiều câu đặc biệt tạo hiệu ứng nhạc điệu độc đáo:

          "Em đếm từng nụ cười

          trăm đóa hàm tiếu rưng rưng

          thân thiện. Lạnh lùng

          sẻ chia. Ngơ ngác."

                               (Thế giới nghiêng)

Hoặc:

          "đêm qua

            em mơ giấc mơ mỏi mệt

             giấc mơ có người đàn bà bên anh

            cười và nói

             và hôn."

                             (Giấc mơ và nụ hôn)

Có bài mang lại âm hưởng hình ảnh của Thơ mới:

          "Anh

                 ngựa hoang rong ruổi

                 phỉ chí tang bồng nơi cuối đất cùng trời

            Em

                 mây trôi phiêu lãng

                hải hồ nhẹ bước chân"

                                    (Đoản khúc cho ngựa hoang)

          Điều lạ nhất trong tập thơ này là tác giả nhắc nhiều đến nụ hôn. Chị đã sử dụng 23 lần từ hoặc cụm từ liên quan đến nụ hôn: làn môi say đắm làn môi say môi ai đánh thức bằng đôi môi hôn em vũ điệu lưỡi nụ hôn đêm vỡ òa vị môi nồng môi tìm môi mềm như lưỡi nụ hôn thõng thượt nụ môi mềm làn môi ngoan nụ hôn thiên thần dấu môi hôn...

"em. Cô gái mảnh mai yếu đuối

Làm sao xóa nhòa dấu môi hôn"

                            (Không còn những câu thơ cho anh)

               Hay: "Ngày bắt đầu sẽ dễ chịu hơn

Bằng đôi môi anh nhẹ nhàng"

                             (Giấc mơ và nụ hôn)

Sự diễn đạt đa dạng ấy đã tạo một sự cuốn hút đối với người đọc về một phong cách thơ lạ. Rất mãnh liệt cuồng say trong ái tình nhưng câu chữ không ướt át mà đầy lí trí tuy có pha chút phiền muộn. Điều này làm tôi nhớ đến mũi tên của Thần tình yêu Kama trong truyện cổ Ấn Độ: "mũi tên là dục tình thân tên là nhớ mong và cánh tên là sầu muộn". Thơ tình yêu của Vân có đủ cả dục tình-nhớ mong sầu muộn. Chỉ riêng cách miêu tả nụ hôn đã nói lên điều đó.

Cảm giác đọc thơ của Vân hơi bị ...mệt vì phải suy nghĩ nhiều. Kể cả những bài thơ viết về tình yêu. Nó không mượt mà nhẹ nhàng mà luôn góc cạnh. Tuy vậy chính điều đó mang đến sự thú vị đặc biệt cho người khi chịu khó "nhâm nhi" nó. Càng "nhâm nhi" càng thích thú.

"Mười hai tháng sáu" là một tập thơ có nhiều bài thơ với nội dung hay hình thức nghệ thuật độc đáo đem lại cảm nhận mới lạ cho người đọc. "Mười hai tháng sáu" là sự nối tiếp và phát triển của một cây viết đầy triển vọng.

                                                                   N.T.D                            

(*) Tên các bài thơ trong "Mười hai tháng sáu"

More...

bài giới thiệu về "Mười hai tháng sáu" của nhà văn Đoàn Thạch Biền

By Ngô thị thanh vân

 

Mười hai tháng sáu

ĐOÀN THẠCH BIỀN___________

Ngô Thị Thanh Vân lấy ngày tháng sinh của chị làm tựa cho tập thơ Mười hai tháng sáu (NXB Hội Nhà Văn 2009). Trong tập thơ chị viết nhiều về nỗi cô đơn về tình yêu về thành phố Pleiku - quê hương thứ hai của chị. Nhưng điều làm tôi chú ý là chị có ý thức tra vấn về công việc làm thơ. Ý thức đó chỉ có ở những người đã làm thơ lâu năm chứ không phải ở những người mới bước đi trên hành trình thơ như chị. Ngay trong bài thơ Tháng sáu in ở đầu tập thơ Thanh Vân viết:

Trở dạ ngày biết yêu ghét rạch ròi

Câu thơ rơi ra từ nỗi cô đơn của người

     thiếu nữ

Cha phấp phỏng lo âu

Chữ đa đoan đa mang trĩu nặng

Con vác trên vai sấp ngửa phận người. (trang 5)

Chữ nghĩa thơ vốn đa đoan đa mang và dễ vận vào người làm thơ nhưng chị chấp nhận viết tiếp:

Câu thơ là cái chong chóng

Xoay tít tôi chiều cả gió

...

Tôi ngồi với câu thơ. Bật khóc. (trang 37)

Chị "bật khóc" vì sự bất lực của câu thơ hay sự bất lực của công việc làm thơ? Khi "không còn làm những câu thơ cho anh" vì chị hiểu những câu thơ đó chỉ tạo ra sự ngộ nhận chia xa chị đã làm thơ cho mẹ:

Dẫu muộn xin một lần dốc cạn sức mình

Tỏa sáng những dòng thơ về mẹ

Trút cạn lòng

Lạy mẹ. Mẹ ơi! (trang 46)

Khi viết những câu thơ về mẹ chị đã tìm được sự đồng cảm không phải chỉ của người mẹ mà còn của cả những người đọc khác. Tại sao vậy?

Câu thơ tràn ra ngoài tầm kiểm soát

     của tôi

Ấy là khi tôi thăng hoa từ trái tim mình

Trái tim biết khóc trước bộn bề cuộc sống

Từ đó nở hoa. (trang 75)

Người băn khoăn về chữ nghĩa có thể sẽ viết hay hơn vì đã ý thức được phần quan trọng "nghĩa" của "chữ". Nhưng cũng có thể người đó sẽ không viết được gì nữa; vì cứ mãi băn khoăn về "nghĩa" của "chữ" khiến người ta sẽ e ngại viết. Tôi mong Thanh Vân không rơi vào trường hợp thứ hai bởi những câu thơ hay nhiều khi người ta sáng tác nhờ vô thức. Như chị đã viết: Chẳng thể giữ nữa rồi/Chữ cứ thế. Bay!.
                                                                                                          Đ.T.B

More...

bài viết về "Mười hai tháng sáu" của Nguyễn Thị Anh Đào

By Ngô thị thanh vân

Ngô  Thị Thanh Vân -  Vĩ thanh lụa và thơ 

(Đọc tập thơ Mười hai tháng sáu của Ngô Thị Thanh  Vân NXB Hội nhà văn năm 2009)

        NGUYỄN THỊ ANH ĐÀO

      Mấy năm trở lại đây nhiều cây bút trẻ ở  miền Trung - Tây Nguyên có  tác phẩm xuất hiện  đều trên các báo tạp chí văn học họ phần nào khẳng định được vị trí của mình trong lòng bạn đọc. Ngô Thị Thanh Vân là một trong những cây bút trẻ có triển vọng của Tây Nguyên. Mười hai tháng sáu là tập thơ thứ hai của chị sau tập Qua miền nhớ xuất bản năm 2006. Thơ của Ngô Thị Thanh Vân đằm thắm có chiều sâu nội tâm và bản lĩnh. Tôi có may mắn được đọc hầu hết các bài thơ trong tập Mười hai tháng sáu khi chị chuẩn bị bản thảo. Điều bất ngờ là toàn tập thơ đã thực sự lột xác thoát khỏi những vướng bận thường nhật thoát khỏi sự cầu kỳ của ngôn ngữ để bứt mình lên để những ngôn từ thay nhau tung tẩy bằng chính sự chiêm nghiệm của tác giả. Điều quý hơn là người phụ nữ nào làm thơ viết văn cũng hệ lụy khổ đau với chính mình nhưng lại nhân hậu vô cùng với cuộc đời. Thơ của Ngô Thị Thanh Vân những năm gần đây đã định hình được bãn ngã đã có thể tự trụ lại trong lòng người đọc mà không chứng minh hay không cần đình đám. Chị chọn cho mình cách lặng lẽ hồi sinh cảm xúc để tựa vào đó sống vì thơ vì trách nhiệm cầm bút trước cuộc đời.

Với 50 bài thơ trong tập thơ Mười hai tháng sáu Ngô Thị Thanh Vân đã tự đánh giá lại những việc đã làm những điều từng trải nghiệm những vui buồn đau khổ những đa mang...Hành trình một người viết trẻ như chị phải mang theo bên mình ngoài sự hiểu biết vốn ngôn từ còn phải mang theo những hệ lụy được lọc lại từ sau sự va chạm đâu đó ngoài đời hay nằm ở tầng sâu nhất của tâm hồn. Đó là cách để chị bày tỏ quan niệm của mình với một lối viết mạch lạc vốn từ vựng phong phú có ngữ điệu và chất nhạc trong thơ. Nội dung tập thơ được chia thành hai trường liên tưởng về tình yêu đôi lứa và tình cảm với quê hương gia đình bè bạn. Nhưng rất khó có thể phân biệt rạch ròi vì tác giả cố ý đan xen giữa những nội dung đó. Có nhiều bài thơ trong tập Mười hai tháng sáu rất ấn tượng như Lụa Mùa ningnơng tháng sáu vũ khúc lột xác soi...nhưng có lẽ sự thành công của Ngô Thị Thanh Vân là ở cách bày tỏ cảm xúc nén gọn ý tưởng vào những ngữ cảnh thơ. Cụ thể như: Bức tranh đêm - anh vẽ miền hoang sơ cổ tích - bằng mắt môi hơi thở nồng nàn - lồng lộng đàn ngựa hoang tung vó - ngả nghiêng một cõi nhân gian! (Vũ khúc). Bắt đầu bằng những phác thảo sơ bộ như thế tôi có hình dung chị đang lặng lẽ chở che và bao bọc cho những đứa con tinh thần vừa thai nghén. Để rồi giống như con tằm cần mẫn từng đêm đang nhả những sợi tơ mong manh dệt nên những tấm vải đa sắc lấp lánh nước mắt của một người phu chữ lao công thầm lặng "em học được từ đêm vô số tiếng cười - loài thân mềm phát sáng - cách đi của loài nhuyễn thể - nỗi đau của loài trai biển -để không huyễn hoặc mình - khi chưa đốt lên ngọn lửa - chưa vắt cạn mùa dâng hiến cho thơ". (Lột xác). Trong dòng cảm nhận đó Ngô Thị Thanh Vân tự nhận mình như một linh thể trong đêm để "rút ruột tằm - em mềm như sợi nắng - óng ả đường cong- mời gọi- hoá thân thành người con gái - em mơn mởn lụa là - ngà ngọc - rút ruột tằm - em lên ngôi cao hoàng hậu - che giấu mọi điều bí ẩn -rừng thiêng - núi cao - sông ngòi - khe rạch -khơi nguồn -những sợi tơ dan díu - trói buộc em với số phận con người -tinh tuý một đời -em dệt hình hài trong nỗi đau tê dại - người khoác lên em. Em khoác lên người -sợi tình mỏng manh -chạm mạnh tay sẽ đứt" (Lụa). Với những câu thơ tứ thơ mang sự trải nghiệm cả tuổi đời còn khá trẻ Ngô Thị Thanh Vân vẫn thầm được ước ao những khát khao cháy bỏng về tình yêu hạnh phúc sẽ được đáp đền nhưng phụ nữ đã lỡ vận vào mình hai chữ "đa đoan" khó có thể vượt qua chính những nỗi buồn từ đó. "đa đoan cuốn lấy đa mang - đẩy nhau đến tột cùng em -như chiếc lá -chao - chao - chao- hốt hoảng về những kí ức rãnh cày -mệt nhọc lê bàn chân trên vùng bỏng rẫy -kí tự như dòng xoáy -phăng - phăng - phăng"(Soi). Không dễ gì khi người cầm bút định vị được cho mình một con đường để có thể từ đó nhập cuộc với văn chương bằng những sản phẩm tinh thần chắt lọc từ đời sống. Không lãng mạn đến mức đánh mất mình nhưng cũng không thực tế đến mức xơ cứng Ngô Thị Thanh Vân đẩy tiếng lòng mình đi ngoài những dự cảm. Có lần chị nói chị muốn đi tìm cái mới cho thơ nhưng chị muốn vẫn giữ được cho mình những giá trị chuẩn mực của thơ ca truyền thống. Chính cái ý thức đó mách bảo người làm thơ giữ được lòng tự trọng và trách nhiệm cầm bút của mình. Chị cũng không hô hào đổi mới cách tân vì đang trong guồng quay của những người viết trẻ với nhiều xu hướng sáng tác khác nhau trên xa lộ văn chương thời mở cửa. Viết là ngẫm là nghĩ là gửi gắm là sẻ chia đầu tiên là với cảm xúc của mình với chính mình. Viết có nghĩa là người  đang sống với những phút nhẹ lòng cảm xúc tuôn tràn và những dòng thơ chảy ngược về hiện tại. "Bồng bềnh trôi -trăng quấn riết lấy tôi bằng ánh sáng của đêm mười sáu - vằng vặc chân mây -gió xô cây - cây xô lá -lá xô trăng lao xao biển sóng - cuốn phăng lo lắng muộn phiền" (Vũ điệu trăng). Tôi vẫn hình dung về gương mặt người thơ trong những câu thơ chảy tan như nỗi khát khao mùa khô của vùng đất Tây nguyên nắng gió. Những tiết tấu mùa cứ trải rộng vang xa như tiếng chiêng tiếng trống của người bản địa bước chân vẫn ngày ngày tìm đến mặt trời để gieo hạt giống xuống từng chiếc đồi bát úp. Trong khoảng lặng của đời mình Ngô Thị Thanh Vân đã dành nhiều tình cảm đặc biệt cho vùng đất biển hồ Gia Lai- nơi núi đồi thảo nguyên bốn mùa nương gió nơi ngát thơm hương café mỗi độ thu về nơi vàng ngát dã quỳ thiêu đốt tim người mỗi mùa khô róng riết. Và ở thẳm sâu trong tâm hồn người viết mảnh đất mình ký sinh để hoài thai từng tác phẩm nghệ thuật lại mang hơi thở và lòng biết ơn tận cùng. Như Mùa ninh nơng với "Réo rắt chung chiêng thanh âm dài ba đồi bảy núi- rừng mở cửa gọi mùa -mùa vàng chảy tràn trong mắt -mùa ăn năm uống tháng -mùa gọi người về buôn -Sâu trong đêm đôi mắt chàng trai phừng phừng lửa cháy - thẳm trong đêm trái tim cô gái run rẩy bồi hồi -bàn chân muốn đi -đôi tay muốn níu-bậc cầu thang gọi mời...Nàng ủ sẵn rượu cần -chờ ngày vui ngày mùa tuôn chảy -chàng chỉnh chiêng tập kéo đàn goong - mùa ning nơng lúa mới đầy sàn -bên nhà rông già làng ngồi kể khan mơ ngày hội mới".

      Đối với một người viết trẻ có thể sự trải nghiệm trong cuộc đời còn hạn chế nhưng khi đọc những dòng thơ này tôi cứ tin vào dự cảm của mình về Ngô Thị Thanh Vân rằng con đường trước mắt dẫu có trăm ngàn gian khó   bây giờ chị đã tạo dựng cho mình được một bệ phóng để có thể tiến lên. Trước hết là làm được những điều mình đam mê thực hiện được những gì mình ao ước và biến ước mơ thành hiện thực bằng năng lực sáng tạo của chính mình. Mười hai tháng sáu là tập thơ mang đến cho người đọc những rung động thật sự của người viết người đọc có thể tìm thấy một chút bản thân mình trong đó. Nhưng để tập thơ hoàn chỉnh hơn về mặt cấu trúc cũng như cách thể hiện dùng từ ngữ đắt hơn Ngô Thị Thanh Vân vẫn phải rướn thân mình hơn một bước. Đọc lại toàn tập thơ tôi dễ nhận ra những từ ngữ quá quen hoặc những cách chọn tên đề cách sử dụng các dấu cảm thán trong thơ đôi khi còn bị lạm dụng. Hoặc người viết cố tình sử dụng nhằm làm mới thơ làm mới cách viết. Nhưng đặt trong những trường hợp cụ thể với Thơ sự khen - chê là ở cách cảm cách đọc và cách thẩm thấu của mỗi người. Tuy nhiên ngoài những thành công trên tập thơ vẫn còn những hạn chế nhất định. Có khá nhiều từ Ngô Thị Thanh Vân lặp lại nếu cân nhắc thêm chút ít chăm chút thêm chút ít  hẳn tập thơ sẽ bớt sự trùng lặp. Ý thơ sẽ sáng và bay bổng hơn. Có thể đơn cử như những từ chị dùng (hoặc cố tình) dùng lặp đi lặp lại nhiều lần: như có môi nỗi nhớ đau...đã ít nhiều ảnh hưởng tới tính súc tích và logic trong toàn tập thơ.

      Những vĩ thanh đằng sau lụa của Ngô Thị Thanh Vân là những vần thơ mang hơi thở của người viết trẻ có chiều sâu nội tâm. So với những người đồng trang lứa tập thơ Mười hai tháng sáu ít nhiều để lại dấu ấn đẹp để lại trong lòng người đọc và các bạn văn một nỗi buồn. Khi buồn là khi trái tim còn xúc cảm với những gì đã và đang gặp hái hy vọng qua Mười hai tháng sáu Ngô Thị Thanh Vân sẽ tiếp tục xuất hiện với một sức vóc mới của bề dày của cảm xúc. Thơ là cả cuộc đời cuộc chơi tao nhã này cần một sự kiên trì và độ nhạy cảm nhất định. Đôi khi sự trải lòng cũng là yếu tố mang đến cho người đọc một cảm nhận thẩm mỹ đầy đủ với Thơ hẳn đó cũng là điều mà tập thơ Mười hai tháng sáui của Ngô Thị Thanh Vân hướng tới./.

                                                      Tiên Sa tháng 8.2009

                                                            N.T.A.Đ 

More...

Bài viết ngắn của nhà thơ Cao Thoại Châu về "mười hai tháng sáu"

By Ngô thị thanh vân

SỤT SÙI MƯA MỌC LÊN TỪ ĐẤT...

Mẹ trở dạ vào ngày mưa trái mùa hơn hai mươi năm trước/ Trời đất cứ thế sụt sùi tận hôm nay".
Hơn hai mươi năm "trời đất cứ thế sụt sùi" phủ lên quãng đầu đời người một màu không rực rỡ nhưng với Ngô Thị Thanh Vân một nhà thơ tuổi còn rất trẻ trời đất chỉ "sụt sùi" mà không u ám ảm đạm như những cơn mưa trong thơ nhiều người khác. Sự sinh ra của một con người - ngày sinh là "ngày dài nhất"- lại quá khéo trở thành "Câu thơ rơi ra từ nỗi cô đơn của người thiếu nữ " sau đấy bằng sự đằm thắm mà chân chất không kém phần tinh tế để nhận ra một chủ đề khá khó trong thơ: Thân phận con người."Chữ đa đoan đa mang trĩu nặng/ Con vác trên vai sấp ngửa phận người". Trong những câu thơ hay viết về thân phận thì đây là những câu như thế. Ngôn ngữ bình dị có chở theo tâm trạng bằng một cách viết dung dị chân thật nghe mà thấy nao lòng:
"Đường con đi thênh thang/ Thênh thang quá nên thấy mình cô độc".
Thơ con gái thường trau chuốt và đôi khi cầu kỳ như bàn tay trang điểm hoặc cắm hoa nên khó lòng không suy nghĩ và rung động khi gặp những câu già dặn mà non trẻ này "Bài này con hát ngược/ Lời tiên tri cho chính cuộc đời mình". Và
"Tháng sáu nơi này mưa giăng ngập lối/ Ngày mười hai bão táp điên cuồng/ Con nhận ra những câu thơ nổi loạn/ Chẳng thể giữ nữa rồi/ Chữ cứ thế. Bay!".
Và mưa bay trong thời thiếu nữ là một thứ mưa không dễ chịu- mưa không ướt đất không ướt nổi những câu thơ cả hồn người làm ra nó cũng vậy. Sụt sùi mà ráo hoảnh mưa không rơi xuống tự trời mưa mọc lên từ đất mưa bay bay trong hồn người! Nhưng thật thú vị.

                                                            CAO THOẠI CHÂU

More...

Tập thơ mới của Ngô Thị Thanh Vân

By Ngô thị thanh vân




Tập thơ thứ 2 của Vân vừa in xong
  

Kính mời quí vị tìm đọc và chia sẻ!


 

More...