"12 tháng 6"-Một tập thơ hay

(Đọc tập thơ "Mười hai tháng sáu" của Ngô Thị Thanh Vân)

                                                                   Nguyễn Tiến Dũng (CĐSP)

Ngô Thị Thanh Vân, một gương mặt thơ quen thuộc của Gia Lai đã tặng cho những người yêu thơ nhiều bài thơ hay qua hai tập thơ đã xuất bản: "Qua miền nhớ" và "Tứ truyệt tình thi". Nay chị lại "trình làng" tập thơ thứ 3 của chị: "Mười hai tháng sáu".

"Mười hai tháng sáu" vẻn vẹn 95 trang với 50 bài thơ nho nhỏ xinh xinh nhưng mang lại ấn tượng đẹp cho người đọc.

Hầu hết những bài thơ trong "Mười hai tháng sáu" là những bài thơ tình yêu đôi lứa, bên cạnh những bài thơ dành cho mẹ và cho chính mình.

Ấn tượng đầu tiên khi đọc tập thơ "Mười hai tháng sáu" là tiếng nói yêu đương của một phụ nữ biết yêu, yêu hết mình và sống hết mình. Hình như chị đã tự mổ xẻ cái tôi đến tận cùng. Bắt đầu là lời kể về mình, một cuộc đời "đa đoan, đa mang" đến với thơ như định mệnh:

"Tháng sáu nơi này mưa giăng ngập lối

Ngày mười hai bão táp điên cuồng

Con nhận ra những câu thơ nổi loạn

Chẳng thể giữ nữa rồi

Chữ cứ thế. Bay."

                                       (Tháng 6 )

          Tác giả đã tự khám phá mình và lớn lên bằng cả những bài học của cuộc đời, của tình yêu:

                   "quá khứ đánh em bằng ngọn roi của năm mười bảy

                   ngày biết vị môi nồng"

                                                       (Ngọn roi mười bảy)

          Cái tôi được tác giả nhìn nhận với nhiều góc độ khác nhau như sự "lột xác" để "soi", để "ngộ" (*) ra chân giá trị:

                   "Hôm qua

                      em thấy xác mình rơi trên nền nhà

                    cong queo. Khô cứng

                             ôi cái xác không hồn

                                nhẹ hẫng

                                đã từng chối bỏ bao lần"

                                                                    (Ngộ)

          Hình ảnh này làm tôi chợt nhớ đến ca từ trong một bài hát của Trịnh Công Sơn: "một lần nằm mơ, tôi thấy tôi qua đời". Tuy cách diễn đạt khác nhau nhưng cả hai cùng gặp nhau một điểm: mượn hình ảnh Thiền để nói về cái tôi, về cái thực thể cá nhân. Sự khám phá cái tôi, cái cá nhân, xác định mình là ai, đang ở vị trí nào trong thế giới này làm người ta sống sâu hơn, xứng với một kiếp người. Hoặc bài "Lụa" sau đây cũng mang ý nghĩa như vậy:

                             "hóa kiếp tằm

                             em thành lụa

                             lụa thành gì

                   trong bể trầm luân."

          Về hình thức nghệ thuật, nhiều bài thơ trong tập thơ này có kết cấu rất

linh hoạt, sáng tạo như các bài "Tưởng tượng", "Rơi", "Đêm Pleiku", "Ám ảnh đêm"... tạo được cảm giác thú vị cho người đọc. 

Điểm xuyên suốt "Mười hai tháng sáu" là cách viết khá điêu luyện của nhà thơ trẻ này. Câu chữ luôn ngắn gọn, ý tứ sâu sắc, mang tính trừu tượng, khái quát cao, giàu ý nghĩa:

          "nhật thực ăn mòn em

                   em ăn mòn sự thật

                   mà đúng ra cần phải nhìn hơn một đôi mắt

                   vậy mà em đớn hèn em."

                                                     (Nhật thực)

Có lẽ sở trường của Vân là thể thơ tự do. Nhịp thơ của Vân biến hóa tài tình, tiết tấu nhanh, chắc, không có những câu dài lê thê. Kể cả câu thơ ngắn 4, 4 âm tiết Vân cũng cắt, tách thành nhiều câu đặc biệt tạo hiệu ứng nhạc điệu độc đáo:

          "Em đếm từng nụ cười

          trăm đóa hàm tiếu rưng rưng

          thân thiện. Lạnh lùng

          sẻ chia. Ngơ ngác."

                               (Thế giới nghiêng)

Hoặc:

          "đêm qua

            em mơ giấc mơ mỏi mệt

             giấc mơ có người đàn bà bên anh

            cười và nói

             và hôn."

                             (Giấc mơ và nụ hôn)

Có bài mang lại âm hưởng, hình ảnh của Thơ mới:

          "Anh

                 ngựa hoang rong ruổi

                 phỉ chí tang bồng nơi cuối đất cùng trời

            Em

                 mây trôi phiêu lãng

                hải hồ nhẹ bước chân"

                                    (Đoản khúc cho ngựa hoang)

          Điều lạ nhất trong tập thơ này là tác giả nhắc nhiều đến nụ hôn. Chị đã sử dụng 23 lần từ hoặc cụm từ liên quan đến nụ hôn: làn môi say đắm làn môi, say môi ai, đánh thức bằng đôi môi, hôn em, vũ điệu lưỡi, nụ hôn đêm vỡ òa, vị môi nồng, môi tìm môi, mềm như lưỡi, nụ hôn thõng thượt, nụ môi mềm, làn môi ngoan, nụ hôn thiên thần, dấu môi hôn...

"em. Cô gái mảnh mai yếu đuối

Làm sao xóa nhòa dấu môi hôn"

                            (Không còn những câu thơ cho anh)

               Hay: "Ngày bắt đầu sẽ dễ chịu hơn

Bằng đôi môi anh nhẹ nhàng"

                             (Giấc mơ và nụ hôn)

Sự diễn đạt đa dạng ấy đã tạo một sự cuốn hút đối với người đọc về một phong cách thơ lạ. Rất mãnh liệt, cuồng say trong ái tình nhưng câu chữ không ướt át mà đầy lí trí, tuy có pha chút phiền muộn. Điều này làm tôi nhớ đến mũi tên của Thần tình yêu Kama trong truyện cổ Ấn Độ: "mũi tên là dục tình, thân tên là nhớ mong và cánh tên là sầu muộn". Thơ tình yêu của Vân có đủ cả dục tình-nhớ mong và sầu muộn. Chỉ riêng cách miêu tả nụ hôn đã nói lên điều đó.

Cảm giác đọc thơ của Vân hơi bị ...mệt, vì phải suy nghĩ nhiều. Kể cả những bài thơ viết về tình yêu. Nó không mượt mà, nhẹ nhàng mà luôn góc cạnh. Tuy vậy, chính điều đó mang đến sự thú vị đặc biệt cho người khi chịu khó "nhâm nhi" nó. Càng "nhâm nhi" càng thích thú.

"Mười hai tháng sáu" là một tập thơ có nhiều bài thơ với nội dung hay, hình thức nghệ thuật độc đáo, đem lại cảm nhận mới lạ cho người đọc. "Mười hai tháng sáu" là sự nối tiếp và phát triển của một cây viết đầy triển vọng.

                                                                   N.T.D                            

(*) Tên các bài thơ trong "Mười hai tháng sáu"